Sint-Petersburg, 

  Sint-Pieter- en Pauluskathedraal  

 






   Een Vlaamse beiaard in Rusland  


Weinig volkeren ter wereld houden zo hartstochtelijk van klokken als het Russische volk. Je moet zelfs niet in Rusland geweest te zijn om kennis te maken met de zvon, het typische Russische klokgebeier. De Russische romantische muziek is doordrenkt van klokkenklanken, reëel of geïmiteerd. Luister maar naar de triomfantelijke slotmaten van Tsjaikowski’s Ouverture 1812, de kroningsscène van Moessorgski’s Boris Godoenov, de koorsymfonie De klokken van Rachmaninov en zovele andere werken. Maar het Russisch gebeier heeft uiteraard niets te maken met onze beiaard. Die werd in Rusland ingevoerd door Peter de Grote, de tsaar die de Rusland liet kennismaken met de cultuur van West-Europa.

Wellicht besliste hij na zijn bezoek aan de Zuidelijke Nederlanden in 1716 om de kathedraal van Sint-Petersburg, die in opbouw was, te voorzien van een Nederlandse beiaard. Het instrument werd besteld in 1720 en ging in 1756 samen met de kerk in vlammen op. Twintig jaar later klonk een nieuwe beiaard, gegoten door Nicolaas Derck uit het Hollandse Hoorn, over Sint-Petersburg. Rond 1840 werden de bespelingen op dit onvolmaakte instrument gestaakt. Het automatisch speelwerk bleef meestal actief en evolueerde mee met de golfslag van de politiek : tot 1917 speelde het God, bewaar de tsaar, kort voor de Tweede Wereldoorlog klonk de Internationale en vanaf 1952 werd de nationale hymne van de Sovjetunie geprogrammeerd.  

In de jaren ’90 nam Jo Haazen, de directeur van de Koninklijke Mechelse beiaardschool, het initiatief om de kathedraal opnieuw te voorzien van een volwaardige concertbeiaard. Dankzij de hulp van honderden sponsors, vooral uit Vlaanderen, werd in 2001 een Petit & Fritsenbeiaard van 51 klokken in de toren geplaatst. Het instrument wordt nu geregeld bespeeld en er worden beiaardfestivals georganiseerd. Meteen is de 18de-eeuwse beiaardtraditie in Sint-Petersburg in ere hersteld en heeft de kathedraal waar de Russische tsaren begraven liggen haar muzikale stem teruggevonden . Misschien is de Vlaamse beiaard van Sint-Petersburg wel de voorbode van een nieuwe beiaardcultuur in Rusland.  

terug | home