Tranströmer              


Carillon

Tomas Tranströmer

 

Madame veracht haar gasten omdat zij willen logeren
   in haar vunzige hotel.
Ik heb de hoekkamer op de tweede verdieping: armzalig bed,
   peertje aan het plafond.
Vreemd genoeg zware gordijnen waarin een kwart miljoen
   onzichtbare mijten rondmarcheren

Buiten trekt een wandelstraat voorbij
met trage toeristen, snelle schoolkinderen, mannen in werkkledij,
   rammelende fietsen aan de hand.
Zij die menen dat zij de wereld laten draaien en zij die menen
   hulpeloos rond te tollen in de greep van de aarde.
Een straat waar wij allen lopen, waar komt die uit ?

Het enige raam van de kamer ziet uit op iets anders:
   Het Wilde Plein,
een gistend stuk grond, een groot trillend oppervlak, soms vol
   mensen, soms leeg
Wat ik in mijn heb komt daar concreet tot uiting, alle vrees,
   alle hoop.
Al het ondenkbare dat toch gebeuren zal.

Ik heb lage oevers, stijgt de dood twee decimeter dan raak ik
   overstroomd.

Ik ben Maximilaan. Het jaar 1488. Ik word gevangengehouden
   hier in Brugge
omdat mijn vijanden besluiteloos zijn - 
het zijn boosaardige idealisten en wat zij op de binnenplaats
   der verschrikking hebben uitgericht kan ik niet beschrijven,
   kan geen bloed veranderen in inkt.

Ik ben ook de man in overall die zijn rammmelende fiets
   voortduwt daarbeneden op straat.

Ik ben ook de geziene, de toerist die loopt en stilstaat,
   loopt en stilstaat
en zijn blik over de maanverbrande bleke gezichten en golvende
   draperieën op de oude schilderijen laat dwalen.

Niemand beslist waarheen ik zal gaan, ikzelf wel het allerminst,
   toch staat iedere stap vast.
Rond te lopen in de fossiele oorlogen waar allen onkwetsbaar zijn
   omdat ze allen dood zijn ! 

De stoffige bladermassa's, de muren met hun sleuven,
   de tuinpaden waar versteende tranen onder je hakken
   knarsen...

Plotseling alsof ik struikel over een verborgen draad begint
   het klokkenspel in de anonieme toren te spelen.
Carillon! De zak springt in zijn zomen op en de tonen
   rollen over Vlaanderen uit.
Carillon! Het koerende ijzer der klokken, psalm en straatdeun,
   alles ineen, bevend in de lucht geschreven.
De beverige dokter schreef een recept uit dat niemand kan lezen
   maar het handschrift herkent men...

Over daken en pleinen, gras en gewas
beieren de klokken voor levenden en doden.
Christus en de Antichrist moeilijk te scheiden!
Uiteindelijk vliegen de klokken ons huiswaarts.

Zij zijn verstomd.

Ik ben terug op de hotelkamer, het bed, de lamp, de gordijnen.
   Vreemde geluiden horo ik, de kelder die zich
   de trappen opsleept.

Ik lig op bed met mijn armen gespreid.
Ik ben een anker dat zich stevig ingegraven heeft en de 
   geweldige schaduw drijvend daarboven op zijn plaats houdt,
het grote onbekende waar ik deel van uitmaak en dat zeker
   belangrijker is dan ikzelf.

Buiten trekt de wandelstraat voorbij, de straat waar mijn
   voetstappen wegsterven evenals het geschrevene, mijn
   voorwoord tot de stilte, mijn binnenstebuiten gekeerde gezang.

.

Uit : het Wilde Plein
(vertaling J. Bernlef)




Toelichting 

Tomas Tranströmer (° Stockholm, 1930) is een van de grootste levende Europese dichters. Hij is psycholoog van opleiding en een hartstochtelijk muziekliefhebber. Zijn poëzie bevindt zich vaak op de grens tussen het bewuste en het onderbewuste en creëert beelden die zweven tussen slapen en ontwaken. Dat alles geeft zijn gedichten vaak een vreemde onrust. Het volledig oeuvre van Tranströmer is in het Nederlands vertaald door J. Bernlef.

Het lange gedicht Carillon is geschreven in 1983 en evoceert de indrukken die Tranströmer opdoet tijdens zijn verblijf in Brugge, de stad waarin heden en verleden in elkaar over schijnen te vloeien. Op onnavolgbare wijze beschrijft hij de geladen sfeer in de stad die als het ware wacht tot het klokkenspel tot uitbarsting komt. Het beeld van het beverige handschrift geeft treffend de klankkleur van de Brugse beiaard weer.

Met Carillon neemt Tranströmer de draad op van de 19de eeuwse dichters Longfellow en Rossetti die de Brugse beiaard zijn literaire faam bezorgden. 


terug | home